Mùa Thu Bí Ngô

 

Mùa Thu Bí Ngô

Thanh Hà

Trong bốn mùa, mùa nào cũng có nét đẹp riêng của nó cả.

Xuân là tiết giao thời từ giá lạnh sang tươi vui. Cây bắt đầu chuyển mình nhú lộc non

mơn mởn. Là tết Nguyên Đán nhà nhà người người rộn ràng chào đón cầu mong

năm mới sẽ còn hạnh phúc may mắn hơn năm cũ.

Hạ ấm áp, ngàn hoa khoe hương sắc, ong bướm lượn la đà. Học trò kết thúc niên

học náo nức về những ngày nghỉ được rong chơi thoả thích. Người lớn cũng mong

có những ngày nắng ấm để tạm gác lại công việc đơn điệu nhàm chán thường nhật,

ra nô đùa cùng sóng biển.

Đông giá lạnh, gió bấc tái tê, tuyết phủ trùm lên vạn vật một màu trắng tinh khôi đến

loá mắt. Những người thích thể thao cục cựa mở nhà kho mang đôi giày trượt ski và

quần áo giữ ấm sẵn sàng cho các chuyến lên núi. Là mùa ông già Noel sẽ cỡi con

tuần lộc mang quà phân phát cho mọi trẻ con trên thế giới.

Nhưng hình như mùa thu mới là đề tài bất tận cho các thi, văn, nhạc sĩ viết về nhiều

nhất. Các nhiếp ảnh gia chuyên nghiệp lẫn nghiệp dư săn lùng các phong cảnh đẹp

quyến rũ mê hồn.

Là mùa của rừng phong lá đỏ, trong truyện Kiều thi hào Nguyễn Du có nhắc:

Rừng phong thu đã nhuốm màu quan san

…Vầng trăng ai xẻ làm đôi

Nửa in gối chiếc, nửa soi dặm trường

Là mùa của lá vàng xào xạc rơi:

Em không nghe mùa thu/ Lá thu kêu xào xạc

Con nai vàng ngơ ngác/ Đạp trên lá vàng khô

(Tiếng Thu, Lưu Trọng Lư)

Là mùa của những tâm hồn mơ mộng tìm đến nhau trên lối đi bộ dọc theo hai bên

bờ sông Seine. Lác đác vài nhóm nhỏ tụ họp lại mang nhạc cụ ra chơi, từng đôi nhịp

nhàng dìu nhau theo âm thanh dìu dặt của điệu valse, tango, slow…

Khách qua đường đứng lại lặng nhìn, rồi chừng như không cưỡng lại được tiếng

nhạc du dương mời mọc, cũng hoà vào không khí lãng mạn. Ánh nắng chiều vàng

mùa thu xuyên qua kẻ lá chiếu xuống các thân hình uyển chuyển xoay tròn theo điệu

luân vũ, làm tôi nhớ đến mấy câu thơ của thi-sĩ-tình-yêu Nguyên Sa:

Mai tôi đi dù hôm nay đang vào thu

Giòng sông Seine đang mặc áo sương mù

Đang nhìn tôi mà khoe nước biếc

Khoe lá vàng lộng lẫy lối đi xưa (Paris, Nguyên Sa)

Là mùa gây xao xuyến cho những trái tim nhạy cảm:

Ô hay buồn vương cây ngô đồng

Vàng rơi! vàng rơi! thu mênh mông (Tỳ Bà, Bích Khê)

Hoặc ngậm ngùi cho sự từ ly của hai người yêu (hay vợ chồng):

Ta ngắt đi một cụm hoa thạch thảo

Em nhớ cho mùa thu đã chết rồi

….Đôi chúng ta sẽ chẳng còn nhìn nhau nữa

Trên cõi đời nầy…

Từ nay mãi mãi không thấy nhau…

(Mùa Thu Chết, nhạc ngoại, lời Việt Phạm Duy)

Mùa thu không chỉ có màu vàng và đỏ, mà còn có cả một bầu trời sương phủ:

Em ra đi mùa thu/ Mùa thu không trở lại

Em ra đi mùa thu/ Sương mờ giăng âm u

(Mùa thu không trở lại, Phạm Trọng)

Nhưng đặc biệt vùng cao nguyên nơi tôi sống, bầu trời mùa thu xanh một màu thăm

thẳm đến khó rời ánh mắt, dõi tìm xem đâu là Vô Tận, Vô Biên trong cái Vô Cùng.

Anh mong chờ mùa thu

Trời đất kia ngả màu xanh lơ…

…Anh mong chờ mùa thu

Tà áo xanh nào về với giấc mơ

Màu áo xanh là màu anh trót yêu

Người mơ không đến bao giờ

(Thu Quyến Rũ, Đoàn Chuẩn)

Tôi thích thơ thẩn xuyên qua các cánh đồng xanh mà ngọn cỏ hơi úa vàng chứ

không còn mơn mởn như dạo tiết hè. Hoặc lang thang vào rừng lá đã rụng gần hết

chỉ còn trơ gốc cành khẳng khiu, hoà vào sự tĩnh lặng của không gian. Thỉnh thoảng

nghe vài tiếng chim chuyền cành hót gọi bạn, gió hiu hiu thổi nhẹ cho vài chiếc lá còn

sót lại rì rào xao động.

Hoặc leo lên dốc đồi thấp mà dọc theo lối mòn có những băng ghế gỗ, từ đó ngồi

ngắm nhìn quang cảnh thành phố phía dưới. Xe cộ như những con ốc tí hon bò

chậm chạp theo con đường giờ chỉ còn là một vệt loang loáng nhựa ngoằn ngoèo.

Phóng tầm mắt qua ngọn đồi đối diện, nơi các ngôi nhà nằm lác đác. Nghĩ về những

người sống bên trong, giờ nầy họ làm gì? Đang bình thản uống cà phê nghe điệu

nhạc folklore vùng núi Alpes (dân ca Thuỵ Sĩ) phát ra từ chiếc radio đời cổ hay đang

săn sóc các chị bò sữa, hay chải lông cho bầy ngựa?

Cuộc đời người nông dân ở đây tuy cũng làm những công việc đồng áng nặng nề

nhưng sao họ an nhiên hạnh phúc thế.

Nơi tôi sống cũng được gọi là thành phố, nhưng là một thành phố nhỏ. Tôi có thể

mượn lời một bài thơ để diễn tả:

Phố núi cao, phố núi trời gần

Phố không xa nên có tình thân

Đi dăm phút đã về chốn cũ…

(Một Chút Gì Để Nhớ, thơ Vũ Hữu Định)

Mở cửa ra đường, tôi đứng ngay trung tâm phố phường nhốn nháo. Nhưng chỉ vài

bước chân là tôi đã hoà nhập vào thiên nhiên: Đồng ruộng, rừng thông, đồi dốc.

Ở đây dân tình rất thân thiện gần gũi. Người xứ khác đến cũng cùng nhận xét. Đó là

lý do vì sao mà tôi không bỏ nơi nầy để di dời qua chốn khác. Những ai quen nhộn

nhịp cho rằng ở đây tuy đẹp nhưng quá buồn, còn tôi thì thích cảnh bình yên tĩnh

lặng.Tôi cũng yêu mùa thu. Với trời xanh không một gợn mây, với nắng vàng nhàn

nhạt, với lá vàng lá đỏ vương đầy mặt đất. Với màu vàng tươi của các trái bí ngô.

Với màu vàng ươm tươm ra từ con gà tây to kềnh trong lò nướng.

Khi các quầy hàng rau cải trong siêu thị hay ngoài chợ trời bày những trái bí dưới

mọi kích thước tròn dài to nhỏ cho khách tha hồ chọn lựa thì đó là báo hiệu mùa lễ

Halloween.

Lễ Tạ Ơn, một tập tục đáng khích lệ ở Bắc Mỹ vào tháng 10 tôi được tham dự ba lần

ở Vancouver nhân sang bên ấy: nhà em trai, nhà chị vợ của em trai và nhà bạn học

mà dòng đời đưa đẩy được gặp lại sau hơn 40 năm rời trường.

Cũng cùng lễ Tạ Ơn nhưng dân Canada lại không tổ chức cùng ngày với dân Mỹ mà

diễn ra sớm hơn cả tháng.

Ở châu Âu sao không có tập tục nầy nhỉ? Chắc vì họ là dân chính gốc, đất nước là

của tổ tiên ông bà họ từ nhiều ngàn năm dựng lên chứ họ không phải là những di

dân đi tìm đất mới nên họ không thấy có bổn phận hay trách nhiệm tạ ơn ai hết

chăng?

Nhưng lễ Halloween thì năm nào đến ngày, mới chập tối là chuông cửa nhà tôi đã

reng. Các bé trai gái mặc y phục đen hoá trang vẽ mặt mày thành các con ma dễ

thương đến xin kẹo bánh.

Có câu chuyện cười về ma do cô cháu gởi, tôi chộp lại nguyên văn cho mọi người

cùng đọc:

“Một cô gái rất sợ ma, phải đi học thêm buổi tối mà đường đi có đoạn rất vắng vẻ. Cô

mong có người đi cùng cho bớt sợ.

“ Một hôm có chàng trai đạp xe chạy cùng chiều với mình, mừng quá cô chạy lên đi

chung. Sau lúc trò chuyện, cô gái nói:

–Em vốn sợ ma lắm, mà đi đoạn đường nầy vắng em rất sợ, may là có anh đi chung.

“Chàng trai mỉm cười trìu mến nhìn cô gái, nói:

–Hồi còn sống anh cũng thế“

Lúc nhỏ tôi sợ ma kinh khủng. Theo thời gian thì tôi nhận ra “quỉ-người” mới đáng

ghê tởm hơn nhiều.

Tôi có may mắn được tham dự nhiều lễ hội dân gian khá thú vị. Thí dụ như kỳ

festival pumpkin gọi là Harvest Hullabaloo ở Spokane thuộc tiểu bang Washington

tháng 9 vừa qua.

Hôm ấy là một ngày đầy mây xám, trắng:

Trời không nắng cũng không mưa

Chỉ hiu hiu rét cho vừa nhớ thương

(Mùa Thu Năm Ngoái, thơ Hồ Dzếnh).

Trên khoảnh đất rộng người ta bầy ra rất nhiều trái bí ngô–còn gọi trái bí đỏ–cho

công chúng đến nhìn ngắm, hay leo lên ngồi chễm chệ để chụp hình kỷ niệm

và…bán (tất nhiên). Mỗi chủ nhân dựng lều riêng, mỗi lều bán món hàng đặc biệt

của mình. Ở khu thức ăn uống tôi thấy một hàng dài năm bảy chục người sắp hàng

chờ. Nhóm chúng tôi bốn người cũng sáp lại gần để xem có gì đặc biệt mà người ta

kiên nhẫn chờ lâu thế. Thì ra là họ bán pumpkin donuts, tức là bánh bí đỏ.

Hai vợ chồng người bạn kêu em gái cứ đưa tôi đi vòng vòng xem thiên hạ trong lúc

họ sắp hàng chờ mua cho tôi ăn thử cái donut bí đỏ chỉ mùa thu mới có bán.

Bánh nướng tại chỗ chín đến đâu bán đến đấy, mà người mua lại đông nên phải chờ

hơn tiếng sau mới đến phiên.Tôi ăn một miếng để không phụ tấm lòng người mua

đãi khách. Trời ơi nó ngọt sao là ngọt, gắt cổ họng chịu hết nổi. Cố gắng ăn gần nửa

cái donut rồi đành đầu hàng.

Chuyến đi chơi Seattle chỉ là bất ngờ nhưng nhờ đó tôi mới biết nơi đây có cơ quan

đầu não của Microsoft, Amazone, Boeing, quán cà phê đầu tiên khi Starbucks dựng

và nhất là đội banh bầu dục Seahawks nữa.

Tôi khám phá thêm vùng đất khác của Hoa Kỳ. Với tôi, điều thú vị không phải nằm ở

chỗ các nhà chọc trời, những công trình nhân tạo ngoại hạng hay những cám dỗ loé

mắt mà là được ngắm nhìn phong cảnh thiên nhiên hoang dại, những cánh đồng lúa

mì mênh mông gặt xong còn trơ gốc rạ vàng đến ngút mắt, vườn táo các loại dòn

ngọt, lễ hội dân gian gắn liền với đất đai, cây cỏ.

Đi một ngày đàng học một sàng khôn, lời người xưa nói không sai.

Thanh Hà

Spokane-Washington