Theo một số tài liệu sưu tầm Với kích
thước hình tròn, đường kính cỡ bằng hai đốt ngón tay, nhưng macaron lại có uy
tín hàng đầu trong ngành chế biến bánh ngọt thượng hạng của Pháp. Bánh ngọt
macaron của Pháp được làm với lòng trắng trứng gà, đường cát, bột hạnh nhân xay
nhuyễn và thêm một chút màu thực phẩm. Nhụy bánh được làm với kem bơ, mứt trái
cây hay kem tươi trộn chocolat (thuật ngữ chuyên ngành gọi là ganache).
Theo quyển tự điển ẩm thực Larousse
Gastronomique, nguồn gốc của bánh macaron đã có từ thời Trung Cổ, xuất phát vào
năm 791 (thế kỷ thứ VIII) từ một tu viện ở Cormery, vùng Indre et Loire miền
Trung nước Pháp. Nhưng cũng có một số nhà ngôn ngữ học cho rằng nguồn gốc của
macaron đến từ nước Ý, chữ macherone có nghĩa là nghiền nát xay nhuyễn. Loại
bánh này có thể là do các nhà đầu bếp làm việc cho hoàng hậu Catherine de
Médicis du nhập vào Pháp vào thời Phục Hưng, thế kỷ thứ XVI (1533), khi bà
thành hôn với vua Henri Đệ nhị.
Dù gì đi nữa, truyền thống làm bánh hạnh nhân
đã có từ xưa. Nhưng kiểu bánh macaron với hình dáng y như bây giờ tức là hai mẫu
bánh tròn giống như tai nấm, có kẹp nhụy ở giữa, là do gia đình ông Louis
Ernest Ladurée sáng chế vào giữa thế kỷ thứ XIX. Tiệm bánh Ladurée đầu tiên được
khánh thành vào năm 1862, và tính đến nay có khoảng 30 cửa hiệu trên khắp thế
giới. Sau gia đình Ladurée, đến phiên ông Gaston Lenôtre từ năm 1947 trở đi
cũng bán macaron trong số các loại bánh ngọt. Gần đây hơn nữa, có các thương hiệu
nổi tiếng như Pierre Hermé, Dalloyau, Fauchon, Hédiard đều khai thác sản phẩm
này.
Lần đầu tiên đi dự Party sinh nhật ở nhà một
người bạn có chồng Pháp, bạn tôi khoe mới làm được loại bánh đặc biệt của bà mẹ
chồng người Pháp truyền lại. Tôi nhớ bạn tôi bảo:
- Mi ăn thử bánh nầy nghe và nói cho ta nghe
giống bánh gì của mình ở VN?
Đưa tay bóc chiếc bánh từ dĩa của người bạn
trao màu hồng hồng, xanh xanh phơn phớt tôi bỏ ngay vào miệng. Nó tan ngay dưới
đầu lưỡi của tôi. Tôi reo lên:
- Sao bột giống bánh men quá vậy.
Tôi bóc luôn hai ba cái bỏ vào miêng mà kêu
nho nhỏ:
- Ta nhớ bánh men của má ta hồi xưa quá nhỏ ạ.
Tự nhiên lúc nầy có giọt nước mắt nào ứa
ra ...Xa nhà đã hơn 30 năm tôi cũng có dịp ăn bánh men bên nầy trong tiệm bán
nhập cảng từ VN song chẳng có cái bánh men nào ngon như của Má. Cái bánh của má
không biết làm sao mà khi bánh nướng xong cái nào cái nấy cục bột vò nhỏ xíu
mà nở tròn xoe trông thấy mà mê, bỏ vào miệng nó tan dần cho đến cái lớp
dòn dòn sau cùng. Mấy chị em tôi mà xúm lại không đầy 20 phút là thanh toán hết
thùng bánh của má. Trời ơi cái mùi nước dừa béo ngậy thơm phức nó quyến rũ làm
sao. Bên tôi con nhỏ bạn vẫn tía lia, líu lo:
- Thèm bánh men ăn bánh nầy cũng đỡ ghiền phải
không mi, mà nè không ai làm bánh men ngon mà khéo như mẹ của mi nhỏ ạ, cái
bánh phau phau nhỏ xíu thấy mà mê luôn. Tôi nghe một niềm hãnh diện nào
đó vô cùng trong câu nói của bạn. Má tôi mê làm bánh lắm, hồi còn con gái Ngoại
cho tiền là Má để dành để đi học làm bánh. Má làm bánh thửng thấy mà thương 3
cánh nở đều đặn trắng muốt như một đóa hoa. Tôi mê bánh bò khoai tím của Má làm
sao. Bây giờ nhớ lại ngày ấy sao mà thương quá đỗi.
Con nhỏ bạn nhắc Má làm tôi ngùi ngùi. Nhà
con đông với đồng lương khiêm tốn của công chức phải tiện tặn lắm má mới nuôi nổi
một bầy con 9 đứa. Cái gì má cùng nấu lấy ở nhà cho đỡ tốn. Còn cái chuyện bánh
men cũng vậy. Má làm nhiều và lặn lội đi hỏi các tiệm tạp hóa gần
nhà bỏ mối để lấy vốn lai. có bánh dư cho gia đình ăn mà không phải chi
tiêu tiền quà bánh cho con. Rồi bánh men của Má lan truyền có tiệm đến
nhà đặt, tôi lúc đó khoảng 12 tuổi thôi, hàng ngày sau khi đi học về tôi phụ má
đạp xe đạp đem bánh giao đến tiệm cho người ta. Ngày ấy tôi nhỏ xíu như con ốc
tiêu chiếc xe máy đầm cao quá không ngồi tới trên yên để đạp được tôi ngồi lọt
thỏm ở cái sườn xe, hai tay hai thùng bánh tôi đạp cà thọt thế mà cùng tới tiệm
giao được cho các tiệm. Đôi khi thấy con bé nhỏ xíu mà có vẻ bương chải, dễ
thương chủ tiêm thương nhét thêm vào túi cho vài đồng tiền lẽ để ăn quà
.
Trong khoảng thời gian đó má có mang em tôi
và đang lúc nướng bánh má lại chuyển bụng sanh . Chị em tôi quýnh quáng không
biết làm sao bèn chạy kêu bà mụ vườn trong xóm sang đờ đẽ cho Má. Thế rồi tôi
nghe tiếng khóc oa oa , em tôi chào đời giừa lúc thau bột làm bánh men
còn đầy ấp chưa nướng xong. Tôi chỉ biết ăn bánh và phụ má đi bỏ bánh thôi
chớ tôi biết nướng làm sao nè trời , chả lẽ bỏ thau bột đi, tôi
cũng làm liều ngồi xuống điều binh khiển tướng mấychị em vo vo nắn nắn
tròn tròn như má mà sao không biết sao kết quả là một thùng bánh xẹp lép trông
mà buồn cười. Cả buổi chiều hôm đó mấy chị em ăn bánh men thay cơm. Lớn lên em
tôi nghe thuật lại chuyện nầy con bé cười khoái chí lắm. Những khi chị em đùa
giỡn tôi hay bảo em:
- Hèn chi cái mặt mi tròn như cái bánh men của
má vậy
Cho đến bây giờ tôi nghiệm ra một điều mà
ngày còn nhỏ không biết. sở dì cái bánh men của má ngon nhứt thế giới như vậy
vì trong đó đã gói trọn cả tình Mẹ thương con . Nó có mùi của Mẹ . Tôi nhớ
có lần tôi dắt các con đến quán ăn VN có tiếng ở thành phố nầy mà chủ nhân là một
người bạn thân. Thấy mấy mẹ con đến bạn tôi mừng lắm và bày ra mấy bát bún riêu
mới nấu cho mẹ con tôi ặn. Con nhỏ bạn đon đả lại bên các con tôi hỏi:
- Bún riêu bác nấu ngon không con?
Con tôi trả lời một câu mà tôi không bụm miệng
nó kịp.
Con bé lắc đâù nguây nguẩy và bảo:
- Dạ Không ngon bằng của Mẹ Ty đâu.
Bà chủ nhà hàng hơi ngỡ ngàng, có vẻ buồn,
mình là chủ nhà hàng, là dân Bắc Kỳ được báo chí đánh giá là nhà hàng 5
sao mà bị con bé chê nấu bún riêu thua mẹ nó là dân Nam Kỳ. Tôi phải tiếp lời
con:
- Thì Mẹ hát con vỗ tay đấy mà mi ạ. Mẹ nấu
mà chê thì có nước là đói ...
Thì ra tình mẹ nó đầy cả phảng phất
trong từng miếng bánh, từng chén cơm, bát bún mà.
Mấy mươi năm trôi qua chị em tôi tản mác khắp nơi đứa chân trời người góc bể,
mái nhà xưa Má còn đó vò vò một mình mà thương mà nhớ bóng hình xưa ngày
tháng cũ, và tôi biết trong tôi hình ảnh cái bánh men của má vẫn là hình ảnh
thật tuyệt vời nói lên cái đức tính cần kiệm và khéo léo của Má tôi nói riêng
và của người đàn bà VN nói chung. Cái bánh men ân tình của má qua bao năm
vẫn còn đó, mãi mãi như là một câu chuyện cổ tích thần thoại mà tôi
hay kể lại cho các con tôi nghe và tôi nghĩ sau nầy câu chuyện nầy sẽ được truyền
đến đời sau kể đến cho cháu tôi nghe mà má tôi là một bà tiên nhân hậu vô cùng
trên cõi đời nầy.
Và hơn lúc nào hết tôi thèm một lần nào
đó trở lại quê nhà cùng Má làm lại cái bánh men kỷ niệm năm xưa ....