Sài Gòn: Chiến Tranh, Hoà Bình Và Ước Mơ Của Tôi

 Sài Gòn: Chiến Tranh, Hoà Bình Và Ước Mơ Của Tôi

15/07/2026

• Bùi Văn Phú

H01: Hình dấu hiệu hoà bình còn lại trên cánh cổng. Tác giả chụp sau 20 năm trở lại quê nhà (Ảnh: Bùi Văn Phú)

 

Chiều 29/4/1975, tôi rời quê hương bằng tàu. Sáng hôm sau, xe tăng, bộ đội cộng sản tiến vào Dinh Độc Lập, chính quyền Việt Nam Cộng hòa đầu hàng.

 

Năm sau, Sài Gòn chính thức đổi tên, mà như Phạm Duy viết trong ca khúc 1954, 1975, thành phố "phải mang tên xác người", hay Nguyễn Đình Toàn viết "Sài Gòn ơi! Ta mất người như người đã mất tên" trong Sài Gòn niềm nhớ không tên.

 

Tôi sinh ra và lớn lên ở Sài Gòn. Thầy u tôi rời quê Nam Định di cư vào Nam sau Hiệp định Geneve 1954 và một năm sau tôi ra đời ở xứ Nghĩa Hòa, một xứ đạo tân lập trong khu vực Ngã ba Ông Tạ, nơi có mấy vạn người Công giáo Bắc di cư ở.

Về Florida Thăm Nhà Cũ, Trường Xưa

 

02/01/2026

• Bùi Văn Phú

 

Dịp nghỉ lễ cuối năm 2025, vợ chồng tôi trở lại thành phố St. Petersburg sau 37 năm, tìm về căn nhà cũ và trường xưa của bà xã tôi.

 

Đầu năm 1987, nhà tôi rời trại tị nạn Galang, Indonesia đi Mỹ định cư sau hành trình vượt biển nhiều lần và đã từng bị công an bắt giam cả tháng.

 

Gia đình vượt biển trong năm 1985, ba của Hương đi trước, đem theo hai người con lớn. Má đi sau mấy tháng với hai người con còn lại và may mắn cả nhà đã đến các đảo của Indonesia, trước khi được chuyển vào trại chuyển tiếp Galang dưới sự điều hành của Cao ủy Tị nạn Liên Hiệp Quốc. Ở đây, người vượt biển được gặp nhân viên di trú của Hoa Kỳ, Úc, Canada, Hà Lan, Đức, Nhật để phỏng vấn định cư. Mỗi lần bị phái đoàn từ chối nhận là một nỗi buồn, nhưng ai cũng kiên nhẫn chờ đợi cho lần phỏng vấn kế tiếp.

Tác giả và bà xã chụp ảnh trước ngôi nhà nơi gia đình vợ từng sống 37 năm trước đây (Ảnh: Bùi Văn Phú)

Áo dài trên quê hương và quanh thế giới

04/06/2024

• Bùi Văn Phú

Những người thân của tác giả năm 1956, bên trái, và 1960 (Ảnh gia đình)

 

Khi con gái của chúng tôi học cấp hai, cô giáo cho bài làm chủ đề “culture box” trong đó có những biểu tượng về nguồn gốc mà học sinh sẽ đem trưng bày cùng thuyết trình cho cả lớp nghe.

Đọc sách viết về Ngã ba Ông Tạ và Gia Định – Sài Gòn

• Bùi Văn Phú

 

 

Khi mới qua Mỹ tị nạn, thỉnh thoảng gặp đồng hương, bạn học thì hay hỏi nhau trước đây sống ở đâu. Tôi trả lời: Sài Gòn. Có ai hỏi thêm ở chỗ nào, tôi xác định: Ngã ba Ông Tạ. Nhắc đến địa danh đó, nhiều người nghĩ ngay đến món… thịt chó.

48 năm sau ngày chấm dứt chiến tranh

 __________________

12/05/2023

• Bùi Văn Phú

Tem thư của bưu điện Úc phát hành ngày 18/4/2023 (Ảnh: Bùi Văn Phú).

 

 

Đối với người Việt, cuộc chiến Nam Bắc trên quê hương được coi như chấm dứt vào ngày 30/4/1975 khi chính quyền Việt Nam Cộng hoà đầu hàng bộ đội cộng sản miền Bắc. Nhưng với nước Mỹ, rộng ra là cả các nước đã đưa quân qua tham chiến tại Việt Nam như Úc, Tân Tây Lan hay Nam Hàn thì cuộc chiến đó chấm dứt vào năm 1973, khi nước ngoài rút hết quân và Hiệp định Ba Lê chấm dứt chiến tranh, tái lập hoà bình được Hoa Kỳ, Việt Nam Dân chủ Cộng hoà, Việt Nam Cộng hoà và Chính phủ Cách mạng Lâm thời Cộng hoà Miền Nam Việt Nam ký tại Paris ngày 27/1/1973.

Những ngõ ngách và con người vùng đất Ngã ba Ông Tạ

 __________________________________

• Bùi Văn Phú
• Vai trò,Gửi đến BBC Tiếng Việt từ Berkeley, California
• Vai trò,
  
• 10 tháng 2 2023, 16:35 +NGUỒN HÌNH ẢNH,BUI VAN PHU

Chụp lại hình ảnh,

Bìa sách 'Sài Gòn một thuở

 'Dân Ông Tạ đó!''

 của tác giả Cù Mai Công

Khi nhận được sách của tác giả Cù Mai Công gửi tặng, nhìn mấy hình trên bìa là một trời ký ức lại ùa về vì tôi đã được sinh ra và đã lớn lên ở vùng đất có tên Ngã ba Ông Tạ.

Hết rồi phấn trắng bảng đen!

 _______________

 

Bùi Văn Phú

Nửa thế kỷ trước mẹ dắt tôi đi học. Ôm quyển vở, cây bút lá tre và trên tay toòng teng lọ mực tím mà lòng xôn xao, lo lắng khi bước vào lớp học là nhà của cụ giáo, người thân quen của bố mẹ từ những ngày còn ở quê Bắc. Ngày đó tôi khóc không chịu đi học, được dỗ dành mãi tôi mới theo mẹ đi. Vào lớp rồi, mẹ ra về tôi lại khóc.
Vài buổi sau thì quen trường, quen bạn. Lớp vỡ lòng, mỗi ngày thầy giáo viết mấy chữ cái bằng phấn trắng trên bảng đen cho đám học trò nhỏ nắn nót chép vào vở. Về nhà còn được mẹ cầm tay tập viết chữ cho đẹp, cho ngay hàng. Theo thời gian của niên học, học trò viết chữ cái, ghép nguyên âm với phụ âm thành tiếng và được thầy đọc to cho cả lớp lập lại: ma, má, mà, ba, 
Với tất cả anh em chúng tôi, mẹ luôn nhắc bảo các con trong những ngày đầu đến trường là phải thuộc lòng 24 chữ cái mà sau này có dịp dạy tiếng Việt cho trẻ em ở Mỹ tôi mới nhận ra con số đó không đúng vì chỉ có 23 mẫu tự từ a đến y. Còn nếu kể tất cả các âm như a, ă, â, e, ê, i… thì phải hơn con số 24 rất nhiều. Tôi hỏi, mẹ nói ngày xưa mẹ chỉ đi học để biết đọc, biết viết và nghe cụ đồ nói có 24 chữ cái thì mẹ biết thế.
Nhìn lại thời học sinh ở quê nhà, tôi nhớ nhất tập vở với nét chữ mực tím. Không biết những năm tiểu học đám học trò tuổi nhỏ như tôi đã tốn bao nhiêu mực, bút, bao nhiêu quyển vở để có được những hàng chữ đẹp chan chứa về đức dục: “Tiên học lễ, hậu học văn”, “Uống nước nhớ nguồn”; về lễ nghĩa: “Công cha như núi Thái Sơn, nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra”, “Không thày đố mày làm nên”.

Nguyễn Ngọc Ngạn qua 40 năm sáng tác, 30 năm làm MC

 _______________________

• Bùi Văn Phú

Văn nghệ

Văn sĩ Nguyễn Ngọc Ngạn, 1979.

 

Nguyễn Ngọc Ngạn là một hiện tượng trong sinh hoạt văn học nghệ thuật của cộng đồng người Việt hải ngoại. Ông là một nhà văn có nhiều độc giả, từ khi có những sáng tác đầu tiên đăng trên báo tiếng Việt ở hải ngoại vào đầu thập niên 1980, chỉ một hai năm sau khi ông vượt biển đến trại tị nạn ở Mã Lai và định cư ở Canada từ mùa hè 1979. Ông cũng là nhà văn Việt ở hải ngoại có sách bằng tiếng Anh được xuất bản đầu tiên tại Hoa Kỳ là tác phẩm “The Will of Heaven” [Nxb Dutton, 1982] viết về trại học tập cải tạo, về sinh hoạt đời sống tại Việt Nam sau ngày 30/4/1975 dưới chế độ chủ nghĩa xã hội.

Khai vị đầu năm

 _________________________________________

NGUỒN VOA TIẾNG VIỆT

BÙI VĂN PHÚ

Phố Shattuck, downtown Berkeley năm 2019 với phở là một nét văn hoá của thành phố (Ảnh: Bùi Văn Phú)

Mượn câu chuyện như cổ tích xưa để giới thiệu với các bạn một món ăn quốc hồn, quốc tuý của dân tộc Việt: PHỞ.

Bùi Văn Phú

Ngày còn thơ tôi được mẹ kể cho nghe câu chuyện như sau. Có một chú bé bán báo đi ngang qua tiệm phở thấy mùi thơm ngạt ngào bay ra đến tận cửa, chú bé đứng lại hít hương phở vào đầy bụng rồi bỏ đi. Ai ngờ ông chủ tiệm chạy theo kéo lại bắt trả tiền. Nhưng nhờ trí thông minh, chú bé đã trả tiền ông chủ tiệm bằng những tiếng leng keng của các đồng bạc cắc trong túi áo. Chú bé hít mùi thơm của phở từ cửa tiệm bay ra, giờ ông chủ cũng đã nghe được tiếng leng keng từ túi áo của chú bé, một bên dùng thính giác, một bên dùng khứu giác mà không ai thiệt hại chi. Thế là công bằng cho cả hai.

Mượn câu chuyện như cổ tích xưa để giới thiệu với các bạn một món ăn quốc hồn, quốc tuý của dân tộc Việt: PHỞ.

Dân Ngã ba Ông Tạ nhớ về Bà Thiệu

_____________________

NGUỒN VOA TIẾNG VIỆT

Bùi Văn Phú

Phu nhân của cố Tổng thống Việt Nam Cộng hoà Nguyễn Văn Thiệu, bà Christine Nguyễn Thị Mai Anh, mới qua đời ngày 15/10/2021 tại miền Nam California, hưởng thọ 91 tuổi. Bà mất đúng 20 năm sau khi ông Thiệu qua đời tại Boston, Hoa Kỳ năm 2001.

Người việt và nem, phở ở châu phi

 

_____________________________________

người việt và nem, phở ở châu phi

Bùi văn Phú

 

 

Nem. Nhưng không phải nem chua. Phở và người Việt hai tiếng tự nó đã đầy đủ ý nghĩa. Châu Phi đây là ở Xứ Ngà, nước Côte d’Ivoire, có thành phố Abidjan là trung tâm kinh tế tài chính. Abidjan là thủ đô từ 1933, đến năm 1983 Tổng thống Félix Houphouet-Boigny cho rời thủ đô chính trị và hành chánh lên Yamoussoukro, nơi sinh của ông.

'Đọc "Sài Gòn Một Thuở - Dân Ông Tạ Đó"

 

Bùi Văn Phú

Thời Việt Nam Cộng hòa, Thủ đô Sài Gòn có 9 quận, sau thêm quận 10, rồi 11. Như tôi còn nhớ.

Các khu vực được nhiều người biết, hay nghe nói đến là Bàn Cờ, Xóm Chiếu, Thị Nghè, Tân Định, Vườn Chuối, Ngã ba Ông Tạ.

Tôi sinh ra và lớn lên trong một xứ đạo ở khu vực Ngã ba Ông Tạ, mà sau này những lúc khai hồ sơ, đơn từ về nơi sinh tôi vẫn không biết là ghi thế nào cho đúng vì ấp, xã nhà tôi lúc thì thuộc về Gia Định, lúc thuộc về Sài Gòn, bây giờ là một phường của TP Hồ Chí Minh.

Mới đây có sách “Sài Gòn một thuở - Dân Ông Tạ đó!” [Nxb. Trẻ, 2021] của nhà báo Cù Mai Công ghi lại khá rõ lịch sử và con người của khu vực này. Sách đã được đón nhận nồng nhiệt, được tái bản ngay và là “Best Seller” trong nhiều tuần qua.

Sách về dân Ông Tạ của Cù Mai Công, nxb Trẻ, 2021.