Cách đối phó Cái Ác theo Sartre và Camus

___________

Thầy Hồ văn Thủy

Đây là hai nhà văn và triết gia hiện sinh người Pháp có ảnh hưởng lớn với giới thanh niên trí thưc trong thập niên 60 của thế kỷ 20.  Cả hai tuy cùng thời, cùng được giải Nobel vè văn chương, cùng một  trường phái triết học. nhưng tư tưởng lại có nhiều khác biệt. Ngay trong cách hành văn cũng thế. Sartre thì  trừu tượng, bay bướm, bóng bẩy...nên rất khó hiểu, Camus thì đơn giản, chân phương. Lấy hai cuốn tiểu thuyết La Peste của Camus ( Gallimard, 1972) và La mort dans  l’âme của Sartre ( Gallimard, 1970) để cụ thể  hóa nhận xét trên.

1/ La mort dans l’âme ( Chết trong tâm hồn) nói về tâm trạng của người Pháp, binh lính Pháp trước cảnh thất trận trước quân Đức trong Thế chiến thứ 2: tuyệt vọng, nhục nhã, oán ghét lịch sử, khinh khi lãnh đạo, nguyền rũa kẻ thù, nghĩa là đối phó Cái Ác bằng hằn học, thù hận...nhưng các chương mục kết cấu tùy

PHIẾM BÀN

________________
Tăng Ngọc Minh

 

Khi đọc bài này" Mối hận của Khổng Tử" từ anh bạn HP tôi đáp: “Lâu lắm rồi mới đọc được một bài hay như vậy. Hay ở chỗ lấy diễn biến thời cuộc đời nay mà diễn giải tâm ý người xưa…”. Tất nhiên việc làm như thế không hẳn là sai trái bởi lời lẽ của thánh nhân thường là những thông điệp bí hiểm màngười đời nay chỉ có thể diễn giãi theo khung văn hóa, tư tưởng mìnhđang sống. Thế nhưng sự diễn giải đó phải cố nắm bắt được tâm ý người xưa trong chừng mực nào đó thì mới bảo đảm không lệch lạc nhiều.Ta biết Khổng Tử sống trong thời Đông Chu liệc quốc, ngoài các nước lớnnhư Tấn, Tần, Tề, Sở, Ngụy, Yên còn có vô số các nước nhỏ như Vệ, Lổ (quê hương của Khổng Tử) trong bối cảnh tranh chấp, lấn ép lẫn nhautriền miên, gây bao đau thương tang tóc. Khổng Tử muốn đem đạo lý làmngười ( mà về sau các môn sinh khai triển ra thành  Đại học chi đạo,

Đọc lại Ca Sĩ Miệt Vườn - Thầy Hồ văn Thủy

 Kính mời Qúy Thầy Cô và các bạn đọc lại bài viết " Ca Sì Miệt Vườn " của thầy Hồ văn Thủy - Cựu giáo sư & Hiệu Trưởng NTT Kiên Giang - như một lời giới thiệu Reunion Hội Ngộ Liên Trường Kiên Giang 2013 tại Sanjose

Trân trọng

HTTL

 

                            

                              Cali July 5 2009 Đêm Hội Ngộ KG Trường cũ Tình xưa
    Phạm văn Quang,Võ văn Hạnh,Thầy Hồ vănThủy , Hoàng thị Tốlang,NgôQVõ , Nguyễn v Thôi
                             (Tố Lang& các bạn trong nhóm vận động Thầy Thủy từ VN sang Cali dự Reunion )


_________________________________

( Đây là một trong nhiều kỹ niệm để đời, những hoan lạc hiếm có mà các bạn trong câu chuyện và nhiều đồng nghiệp, nhiều cựu học sinh khác đã đặc biệt dành cho tôi trong những ngày Hội Ngộ ở Cali, những ngày vui ở San Jose, ở San Diego…Các Bạn coi đây như là chút hoa đồng nội từ quê nhà tôi gửi tặng cố nhân để tõ lòng biết ơn về những ân tình hiếm có, những chân tình khó quên)

Thú văn chương, phần 3

______________

Tăng ngọc Minh

Văn chương lạ 

 
Lạ ở đây là mới lạ chứ không hẳn lạ lùng, lạ lẫm tức chưa từng nghe thấy, không thể ngờ nổi bởi đâu có hiện tượng, sự vật nào hoàn toàn mang tính đặc thù như thế. Cảnh tượng như Vạn lý trường thành, Kim tự tháp…dù độc đao mấy cũng chỉ gây sự cảm nhận đặc biệt với người mới thấy lần đầu chứ với dân địa phương, với những người thợ xây khi xưa thì cũng bình thường thôi. Thành ra tính chất mới lạ chủ yếu chỉ là sự nhận xét của tác giả, sự cảm nhận gây xúc động đến nổi tác giả cần nói ra, cần chia sẻ, cần thông báo. Và điều mà độc giả tò mò muốn biết chính là cái cảm nhận ban đầu đó chứ không hẳn là cảnh lạ, vật lạ, chuyện lạ. Nếu bài viết chỉ kể chuyện một cách khách quan, chỉ mô tả chiều cao, chiều dài, quy mô, chất liệu của một công trình xây dựng v.v. thì chỉ là sách hường dẫn du lịch chứ  không. là tác phẩm văn chương.

 Yếu tố mới lạ còn là một yêu cầu của độc giả đối với nội dung văn chương.  Nghệ thuât nói chung và văn thơ nói riêng đòi hỏi luôn phải có những khám phá mới. Sự mới lạ đó nằm ngay trong nội dung chuyện kể hoặc bài thơ và chính nó kích thích sự tò mò tìm đọc của độc giả. Chính sự mới lạ đó thúc đẩy tác giả chia sẻ với người khác những cảm giác kỳ tuyệt, những xúc cảm lạ thường mình đã trãi qua. Tương tự như thế một nhận xét, một ý tưởng đã có người nói rồi, phổ biến rồi, dù người phổ biến là chính tác giả, nếu lại cất công phổ biến nữa chỉ gây sự nhàm chán. Bởi thế mới có câu châm ngôn: “ kẻ thứ nhất ví phụ nữ với hoa hồng được coi là vĩ nhân, người thứ hai lặp lại chỉ là anh hề”.

Thú văn chương ( tiếp theo )

______________

Tăng ngọc Minh

2 Văn chương Đẹp

Tính từ Đẹp rất đa nghĩa và thường các nghĩa đó lại chẳng ăn nhập gì với nhau .Cái Đẹp của người đẹp không phải là cái đẹp của một khung cảnh, một dinh thự, một cái bàn. Ngay với một người nữ, cái đẹp cũng tương đối với quan điểm của từng cá nhân , có khi đó là đẹp người, có khí là đẹp nết, đẹp trần tục, đẹp thánh thiện và ít khi có sự nhất trí hoàn toàn. Văn chương cũng như hội họa đều cố gắng nói lên cái đẹp  trong đời thường nhưng họ nói bằng ngôn ngữ khác và phản ánh một cái đẹp khác, đó là cái đẹp nghệ thuật, cái đẹp thuộc lãnh vực mỹ hoc ( aesthetics). Một chuyện kể được nhiều người tâm đắc thường là một sáng tác mang một ý nghĩa sâu sắc nào đó, ngoài việc phải đạt được các yêu cầu về hình thức còn phải có những câu, những đoạn toát ra cái đẹp tức là nói lên được cái nét thẩm mỹ mà ngôn ngữ bình thường không thể diễn tả.

Thú Văn chương - Tăng Ngọc Minh

_________________

Tha Hương xin hân hạnh giới thiệu đến bạn đọc  tác giả Tăng Ngọc Minh tức  Thầy Hồ văn Thủy - Cựu giáo sư Triết và cũng là cựu Hiệu Trưởng của trường Trung Học Nguyễn Trung Trực Kiên Giang (1963 - 1970 ). Chúng em kính chào Thầy và ân cần giới thiệu bài viết của Thầy đến Qúy Thầy Cô, học sinh Kiên Giang cùng bạn đọc khắp bốn phương ...

Trân trọng

Tố Lang & Ngọc Vân

1- Văn chương Hay

Chất thẩm mỹ trong văn chương

Nói về thẩm mỹ là nói đến tổng thể Hay Đẹp Lạ nhưng thế nào là văn thơ hay, đẹp , lạ,  hợp với sự mong đợi là vấn đề vô cùng phức tạp, phức tạp vì mỗi tác giả mỗi khác, phức tạp vì Hay Đẹp Lạ là một khối thống nhất nên rất khó phân tích một cách chính xác được .Thông qua một số tác phẩm thành danh ta thử tách chúng ra cho dễ thấy.

 Văn chương Hay có thể hiểu là văn hay chữ tốt tức bao gồm tất cả các yêu cầu về hình thức và nội dung từng chữ, từng câu, từng cấu trúc toàn bài sao cho đạt được các nguyền tắc về ngữ pháp, từ vựng, cách diễn đạt, cách tạo những đoạn chuyển (để câu chuyện được mạch lạc)  ..nghĩa là chí ít  cũng thông suốt được những nguyên tắc ngữ học ở cấp phổ thông. Đa số các nhà văn, nhà thơ, nhất là thời tiền chiến, đã thành danh ngay khi chỉ đạt trình độ ngữ văn bậc tú tài nhưng họ thành danh còn nhờ những kỹ năng khác nữa. Đó tài vận dụng ngôn ngữ đời thường một cách sáng tạo tức là thoáng hơn, chính xác hơn, gắn gọn hơn trong mô tả một cảnh vật hay nhân vật đặc biệt. Đó là lối viết mang phong cách độc đáo hay kỹ thuật vận dụng loại ngôn ngữ phù hợp với chủ đề, với không gian mô tả, với ngữ điệu đặc trưng của từng vùng miền, từng trình độ, cá tính của mỗi nhân vật..rồi còn phải tạo ra nhiều bất ngờ thú vị, nhiều cú kịch tính (coup de theatre).

Người Việt theo quan điểm của một nhà thơ Mỹ‏ & Các bài họa

________________

Tăng ngọc Minh chuyển ngữ từ thơ của Denis Levertov

Họ từng là người như thế nào ?

( What were they like ?)

Gửi các bạn đọc chơi, thay lời thăm hỏi. 

 

  Đây là bài thơ Levertov chắc đã viết vào thời chiến tranh khốc liệt ở VN, nhất là ở Miền Trung, nơi nhà thơ đã ghé qua và đã tỏ ra ngạc nhiên khi thấy các đèn đá mà tôi đoán là ở Chùa Cầu, Hội An. Các bạn thử trả lời các câu hỏi của nhà thơ theo quan điểm riêng là có thể tạo ra bài họa.

Chúc nhiều may mắn và sức khỏe.

 

1. Người Việt Nam

    sử dụng chăng đèn đá?

2. Họ có lập ra các lễ hội

    để tôn vinh đầu mùa lộc non?

3. Phải chăng họ chỉ biết cười thầm lặng?

4. Họ có biết dùng xương và ngà

    ngọc và bạc để làm đồ trang sức?

5. Họ có chăng những bản anh hùng ca?

6 Họ có phân biệt được giữa nói và hát?

1.Thưa ngài, con tim nhẹ bổng của họ đã hóa đá

    không còn nhớ trong vườn có hay không

    những đèn đá tỏa ra ánh sáng vui.

MỘT GÓC MÙA XUÂN- Tăng Ngọc Minh

__________________

Khi bước vào độ tuổi “ cổ lai hy”

Đời bảo tôi:                                                               

“Hãy làm nốt những gì còn dang dở”             

Nhưng cả đời đâu có chi vẹn tròn                

Làm sao hoàn thành cho trọn              

Thôi thì đành dở dang.             

Khi qua hết bảy mươi năm  

Đời gọi tôi bằng: “Lão ông”

Nhưng tôi đâu thấy mình là ông lão

Dù chán ngán sự đời và bản thân

Dù không còn màng vật lạ, món ngon

Tôi vẫn thấy hôm nay y chang như  hôm qua.

Khi tôi hưởng trọn bảy mươi xuân             

Đời bảo:

“ Hãy trả lại cho đời những gì đã có”                  

Tôi di chúc cho người này, người kia    

Tấm thân thì di chúc cho lòng đất    

Nhưng những ân tình đã nhận                           

Làm sao di chúc cho  cố nhân

Thôi thì ‘xù’ luôn

Khi tôi tròn bảy mươi                                             

Tôi  chỉ muốn làm trẻ thơ

Đời cho rằng tôi khôn như tinh

Chẳng màng ngon dở, được thua

Cóc cần biết luật chơi của đất, của trời

Sống với niềm vui thật đơn sơ

Phải chăng tôi đang mơ một góc mùa xuân.

Sống giữa phi lý - Tăng Ngọc Minh

_______________

Phi lý nói ở đây là cảm nhận của ta trước các sự việc hay hiện tượng tai hại xẩy ra không đúng chỗ, không mong muốn, không thể chấp nhận, ngoài dự kiến của bản thân. Nói đúng hơn đó là những nghịch lý chứ theo tinh thần khoa học thì bất cứ hiện tượng nào cũng có lý do khách quan. Ví dụ khi thấy một lao động chính trong một gia đình đông con ngồi câu cá trong bồn tắm chẳng hạn, phân tâm học, y học đều hiểu đó là bệnh tâm thần với nguyên nhân nhất định nhưng vấn đề là tại sao lại là người này, một người vốn rất cần tỉnh táo để làm chỗ dựa cho bầy con nheo nhóc và nếu có một giây phúc nào đó anh kia  tỉnh táo, anh cũng nhận ra sự phi lý anh đang lãnh chịu nhưng cũng may ngươi điên không hề biết mình điên bởi nếu không anh sẽ mắc thêm chứng nổi khùng vối số phận.

Đây chỉ là một thí dụ về sự phi lý thuộc phạm vi bệnh tật. Trong phạm vi đời thường, trong các sinh hoạt xã hội sự phi lý cũng dẫy đầy.

 Chuyện đời Sisyphe

Chỉ cần xem bất cứ một tiểu thuyết tả chân hay hay một vở bi kịch nào ta cũng nhận ra bóng dáng của phi lý trong đời thường và điều này cũng bàn bạc trong chuyện thần thoại Hy Lạp mà điển hình là chuyện đời của Sisyphe và Albert Camus gọi là Huyền thoại Sisyphe ( Le mythe de Sisyphe, Gallimard, 1942) trong một khảo luận của ông. Sysiphe là một nhân sinh hữ hạn  đã xoay sở tồn tại được trong một thế giới do các thần linh quyền thế ngự trị. Theo Homère ( thế kỷ VIII BC) ông ta là một con người liều lĩnh, bạc mạng, năng động, chẳng những đã chơi khăm với đồng loại mà còn xăm phạm thần linh để có thể sống an lành trong nhiều cách hành xử thật độc đáo như sau:

Trở lại Kiên Giang

___________________

Thơ Tăng Ngọc Minh

Điệu Dạ cổ hoài lang
văng vẳng từ thôn xa
nghe như khóc như than họ Mạc (1).
Thành quách Hà Tiên đâu chẳng thấy
lăng mộ (2) nay ba trăm năm dài luyến lưu
cảnh núi sông liền biển đẹp như tranh tàu.  

Núi đá vôi trùng điệp đất Kiên Lương
hàng tấn xi măng ngày đêm xuất xưởng
rừng xưa đem nung ( 3) nay trồng trở lại
nhưng giáo đường cũ (4) không ai dựng xây
Phụ Tử, Rể Lớn (5) … chờ trông mỏi mòn
hồi chuông đi lễ bao gờ ngân vang.

Hòn Đất, Sóc Xoài, Sóc Sơn
thời chiến tranh ngày đêm đổi chủ (4)
nay dù giao thông thủy bộ song hành
dù Tứ Giác ( 6) không chỉ trồng lúa xạ
cuộc sống sao lẳng lặng lục bình trôi
hàng năm, hàng năm chờ con nước nổi.

Thuật xử thế (Đoạn cuối ) Tăng Ngọc Minh

___________________________

Tập quán 4 : Tư duy Thắng/ Thắng ( Think Win/Win)

Đây  là nói về quan hệ với đối tác làm ăn trong đó ta phải nghĩ làm sao cho cả đôi bên đều thắng lợi. Theo Carnegie thì nên áp dụng các chiêu thức tâng bốc, ngợi khen đối phương nhất là phải làm sao cho đối phương có cảm tình với ta, nhưng theo Covey thì phải  có tập quán coi các giao tiếp là sự tương tác và hợp tác giửa ta và người, không nên quan niệm sự thành công theo thông lệ đời thường tức là có kẻ thắng, người thua. Tư duy Thắng /Thắng chỉ nói đến thái độ và tâm tính cần có để thể hiện cuộc sống như là  nơi hợp tác chứ không phải là trường chiến đấu, là tập quán cần có khi giao tiếp với đối tác trong đó ta cố mưu tìm lợi ích cho cả đôi bên, cố đạt nhưng thõa thuận hay giải pháp có lợi và làm hài lòng cả hai phía chứ không phải vấn đề đem cái bánh  lên bàn cân rồi chia nhau cho đều.

Thuật xử thế (t t) - Tăng Ngọc Minh

____________________________

2 Cách ứng xử theo Stephen R. Covey ( 1932 - )

 Thành ngữ La tinh có câu “ Homo anima lupus !” ( Loài người là chó sói với nhau), nghĩa là xung đột là chuyện có thật từ lâu và liệu có cách nào để vượt qua mầm móng xung đột để có thể suông sẻ hợp tac làm ăn hay cư xử thật sự trong sáng với nhau?

Trong The  Seven habits of highly effective people, 1989,  Covey bảo là có đấy bởi mỗi sự việc, mỗi hoàn cảnh luôn có hai mặt, tốt và xấu, chấp nhận được và không thể chấp nhận. Để cụ thể hóa ông không lý luận dài dòng mà đưa ra một hinh ảnh minh họa. Ông đưa hình vẻ một phụ nữ mà nếu nhìn ở gốc độ này ta thấy đó là một bà lão nhưng nhìn ở gốc độ khác ta thấy đó là một thiếu nữ. Tất nhiên ông không phủ nhận là có tai họa, có cái ác, có sự tổn thất khách quan nhưng ông chỉ khuyên nên có cái nhìn tích cực vào vấn đề để đối phó một cách tích cực và có hiệu quả cụ thể như khi thường xuyên phải gặp rắn độc chẳng hạn, thay vì bỏ chạy hay than vản, theo ông hãy tập cách sống chung với nó.

Muốn trở thành người lãnh đạo có hiệu quả cao- lãnh đạo người khác hay tu thân - ta cần luyện tập cho thuần thục một số thói quen mà Covey gọi là  bảy tập quán giúp thành đạt như sau

Thuật xử thế - Tăng Ngọc Minh

_________________________

Lời mở đầu:Năm 1995, khi làm biên mục, tôi thấy tựa sách The seven habits of highly effectve people trong số  500 tựa sách ngọai văn do ông Võ Tá Hân ( một doanh nhân đinh cư ở Singapore ) tặng cho thư viện trường. Tôi có tổ chức vài seminars giới thiệu cho sinh viên vì thấy sách hay lạ và nhất là khi nghe Ts Nguyễn Tiến Hưng ( nguyên cố vấn của TT Thiệu) cho biết sách này được đông đảo người Mỹ ưa chuộng : họ thường nghe qua băng cassette trên đường đi làm. Nhưng sinh viên và độc giả VN thì chẳng mấy mặn mà với nó : các seminars rất ít người tham dự và ngay cả sách cũng đã được bày bán ở Xuân Thu với giá rẻ mạt ( lối 4 USd) nhưng chẳng ai mua. Về sau, có người dịch sang tiếng Việt nhưng cũng chẳng làm ra cơm cháo gì.

Vào tháng 10 năm 2010, tức 15 năm sau, chính tác giả, Stephen Covey lại được mời ( chắc là Phòng Thương mại Việt Mỹ) đến Saigon thuyết giảng trong buổi tập huấn 3 giờ với giá 400USD/ người và nghe nói có cả trăm doanh nhân VN tham dự. Như vậy Ông đã thu được khoảng 40.000USD trong vòng mấy tiếng, quả là một sự phục hận đích đáng!

Lênh đênh phận người - Tăng ngọc Minh

Tưởng nhớ anh Phan văn Lê

  

Quen biết anh lúc còn thanh xuân trai tráng. Coi anh như một niên trưởng nhưng lại không mấy tôn kính bởi tinh cách của anh là một nhà kinh doanh chứ không hẳn là một đồng nghiệp trong nghề gõ đầu trẻ dù anh cũng là một chủ trường và dù bản chất nghề giáo cũng chẳng có gì hơn hẳn ngành nghề khác nhưng được cái là nghề đó luôn giữ chữ sĩ ( ít nhất là vào cái thời xa xưa ấy) tức là sống cam phận, chứ không dám muối mặt vay mượn linh tinh, lung tung để vói tới việc ngoài tầm tay, dù đói khổ mấy. Anh thì không như thế. Anh lập ra một trung học tư nhưng lai không có vốn, kể cả vốn cố định và vốn lưu động tại một thị xả mà số học sinh ngoài công lập không nhiều, do do phải nói anh là con nợ thuộc loại chúa chỏm, dù anh không thuộc hoàng tộc nào, nhưng cách làm ăn của anh khiến anh trở thành vua nợ, vua vì có quá đông chủ nợ và vì cách vay mượn táo bạo bất chấp hậu quả. Thường khi các món nợ cơ bản nếu không thể trả đúng hạn, đúng lúc thì chỉ còn cách bỏ trốn nhưng anh vẫn kiên trì đeo bám ngôi trường không sinh lãi ( hay do tính anh không biết liệu cơm gấp mắm ) nên anh phải vận dụng các chiêu thức mua nợ bằng mọi giá. Gì thì gì nhưng chẳng ai ghét bỏ hay tìm cách xa lánh anh bởi anh luôn tỏ ra hào phóng và tình nghĩa với mọi người, nghĩa là luôn hết lòng với bè bạn khi bè bạn gặp khó khăn dù phải vay mượn để thể hiện tình bằng hữu!